Tłuszcz shea, nazywany też masłem shea lub masłem karité, to naturalny tłuszcz roślinny otrzymywany z orzechów masłosza Vitellaria paradoxa. Drzewo to rośnie głównie w Afryce Zachodniej i Środkowej. Surowiec wykorzystuje się przede wszystkim w kosmetyce, ale odmiana dopuszczona do obrotu spożywczego może służyć także do gotowania.
Czym jest tłuszcz shea?
Masło shea powstaje z nasion owoców masłosza, nazywanego również drzewem karité. Tradycyjnie orzechy oddziela się od miąższu, suszy, rozdrabnia, a następnie podgrzewa lub gotuje, aby oddzielić tłuszcz. Po schłodzeniu przybiera on stałą, kremową konsystencję i jasnobeżowy kolor. W zależności od sposobu przygotowania może mieć delikatny, orzechowy zapach albo niemal neutralną woń.
Jedną z charakterystycznych cech tego surowca jest temperatura topnienia wynosząca około 28°C. Dlatego masło pozostaje stałe w temperaturze pokojowej, ale szybko mięknie pod wpływem ciepła dłoni lub skóry.
Skład i właściwości masła shea
Za właściwości masła shea odpowiada przede wszystkim obecność kwasów tłuszczowych. W jego składzie znajdują się między innymi kwas oleinowy i stearynowy, a także mniejsze ilości innych kwasów tłuszczowych. Surowiec zawiera również witaminy A i E oraz niezmydlające się składniki tłuszczowe.
W kosmetyce masło shea działa głównie jako emolient. Oznacza to, że natłuszcza skórę, ogranicza nadmierną utratę wody i tworzy na jej powierzchni warstwę ochronną. Nie należy jednak przypisywać mu właściwości leczniczych bez potwierdzenia dla konkretnego zastosowania. Jego działanie pielęgnacyjne można opisać konkretnie:
- Natłuszczanie – zmiękcza suchą i szorstką skórę.
- Ochrona – pomaga ograniczyć wpływ wiatru, chłodu i suchego powietrza.
- Wygładzenie – poprawia odczucie skóry i ułatwia jej pielęgnację.
- Wsparcie bariery skóry – tworzy warstwę ograniczającą ucieczkę wody z naskórka.
Nierafinowane masło zachowuje więcej naturalnych składników i charakterystyczny zapach, natomiast rafinowane jest zwykle jaśniejsze, bardziej neutralne i pozbawione części substancji towarzyszących. Różnica nie oznacza automatycznie, że jedna forma będzie lepsza w każdym zastosowaniu.
Jak używać masła shea?
Masło shea można stosować bezpośrednio na suchą skórę ciała, dłonie, łokcie, kolana i przesuszone skórki wokół paznokci. Jest też składnikiem balsamów, kremów, mydeł, odżywek i masek do włosów. Przy włosach suchych lub wysokoporowatych może pomóc zabezpieczyć końcówki, ale jego ciężka konsystencja może obciążać cienkie włosy i utrudniać ich domycie.
Aby przygotować masło do aplikacji, nie trzeba go mocno podgrzewać. Wystarczy rozetrzeć niewielką porcję między dłońmi:
- Weź niewielką ilość masła, najlepiej wielkości ziarnka grochu.
- Rozetrzyj ją między palcami i dłońmi.
- Poczekaj, aż tłuszcz zmięknie lub stanie się płynny.
- Wmasuj cienką warstwę w skórę albo nałóż na końcówki włosów.
W kuchni można wykorzystywać wyłącznie masło shea oznaczone jako produkt spożywczy. Jego neutralny smak sprawia, że nadaje się do smażenia, pieczenia i przygotowywania potraw, ale nie powinno być traktowane jako zamiennik wszystkich innych tłuszczów w diecie.
| Zastosowanie | Cechy produktu | Wskazówki |
|---|---|---|
| Pielęgnacja skóry | Stałe w temperaturze pokojowej, mięknie pod wpływem ciepła | Nakładaj cienką warstwę na oczyszczoną, suchą skórę |
| Pielęgnacja włosów | Tłusta i dość ciężka konsystencja | Stosuj małą ilość, zwłaszcza przy cienkich lub niskoporowatych włosach |
| Kuchnia | Produkt spożywczy może być używany jako stały tłuszcz | Sprawdź na etykiecie, czy produkt jest przeznaczony do jedzenia |
Czy każde masło shea można jeść?
Nie. Masło shea z drogerii nie jest automatycznie produktem spożywczym. Kosmetyk może zawierać składniki dodatkowe, mieć inne wymagania dotyczące oczyszczania i być przeznaczony wyłącznie do stosowania na skórę lub włosy. Nie należy używać go w kuchni tylko dlatego, że w składzie widnieje naturalne masło shea.
Przed zakupem sprawdź przeznaczenie produktu, skład, oznaczenie producenta i informacje na opakowaniu. Produkt spożywczy powinien być wyraźnie dopuszczony do spożycia. Rafinacja może zmienić kolor, zapach i część naturalnych składników, ale sama nazwa „nierafinowane” nie oznacza jeszcze, że masło nadaje się do jedzenia. O bezpieczeństwie decyduje przeznaczenie konkretnego wyrobu i jego kontrola jako żywności.
Do pielęgnacji możesz wybrać masło nierafinowane, jeśli odpowiada Ci jego zapach i konsystencja, albo rafinowane, gdy zależy Ci na bardziej neutralnym produkcie. Do kuchni wybieraj wyłącznie wariant spożywczy. To najważniejsze rozróżnienie przy kupowaniu tłuszczu shea.
Masło shea jest więc roślinnym tłuszczem o wszechstronnym zastosowaniu. Najczęściej natłuszcza i chroni skórę oraz włosy, a produkt spożywczy może być używany także podczas gotowania. O jego właściwym zastosowaniu decyduje przede wszystkim etykieta, a nie sama nazwa surowca.
