Czym jest cellulit i jak powstaje?

Cellulit, nazywany także lipodystrofią, to fizjologiczna zmiana w strukturze tkanki podskórnej, a nie choroba. Powstaje wskutek współdziałania adipocytów, tkanki łącznej, mikrokrążenia oraz czynników hormonalnych i środowiskowych. Charakterystyczne nierówności skóry określa się potocznie jako „skórkę pomarańczową”.

Czym jest cellulit?

Cellulit to nierównomierne rozmieszczenie i przebudowa tkanki tłuszczowej znajdującej się pod skórą. W terminologii kosmetologicznej i dermatologicznej określa się go jako lipodystrofię. Zmiany dotyczą przede wszystkim tkanki podskórnej, dlatego ich widoczność zależy nie tylko od ilości tłuszczu, lecz także od budowy włókien tkanki łącznej, napięcia skóry i przepływu krwi oraz limfy.

Nie jest to schorzenie zakaźne ani stan zagrażający zdrowiu. Cellulit występuje bardzo często, zwłaszcza u kobiet, także u osób szczupłych i aktywnych. Najczęściej pojawia się na udach, pośladkach, biodrach, brzuchu i ramionach. Początkowo może być widoczny wyłącznie po ściśnięciu fałdu skóry, a przy większym nasileniu pozostaje zauważalny także bez ucisku.

Jak powstaje cellulit?

Podstawową rolę w jego powstawaniu odgrywają adipocyty, czyli komórki tłuszczowe. Gdy zwiększają swoją objętość, zaczynają wywierać nacisk na otaczającą je tkankę łączną. Znaczenie ma również układ włókien kolagenowych, które oddzielają skupiska adipocytów i łączą tkankę podskórną ze skórą.

Powiększone adipocyty mogą uciskać drobne naczynia krwionośne i limfatyczne. W efekcie pogarsza się mikrokrążenie, a odpływ płynu tkankowego może przebiegać mniej sprawnie. Sprzyja to zatrzymywaniu wody i powstawaniu obrzęku. Tkanka staje się mniej elastyczna, a nierówności tworzone przez wypukłości adipocytów i zagłębienia między nimi zaczynają być widoczne na powierzchni skóry.

To właśnie połączenie zmian w tkance tłuszczowej, przebudowy tkanki łącznej i zaburzeń mikrokrążenia daje efekt przypominający fakturę skórki pomarańczowej. Nie oznacza to jednak, że cellulit powstaje wyłącznie przez nadmiar tłuszczu. Może występować także przy prawidłowej masie ciała, ponieważ wpływają na niego między innymi hormony, genetyka i indywidualna budowa tkanki podskórnej.

Jakie są stopnie cellulitu?

Cellulit rozwija się stopniowo. Czterostopniowy podział opisuje przede wszystkim jego widoczność, elastyczność skóry oraz obecność tkliwości. Nie zastępuje on badania lekarskiego, szczególnie gdy zmianom towarzyszy wyraźny ból.

Granice między stopniami nie zawsze są ostre, a wygląd skóry może zmieniać się zależnie od pozycji ciała, temperatury, nawodnienia i fazy cyklu miesiączkowego. Bolesność nie jest typowa dla łagodnych zmian. Jeżeli jest stała, narasta albo występuje razem z obrzękiem i łatwym powstawaniem siniaków, warto skonsultować ją ze specjalistą.

Jakie są rodzaje cellulitu?

Podział na cellulit wodny i tłuszczowy odnosi się do mechanizmu, który dominuje w danym przypadku. W praktyce oba mechanizmy mogą występować jednocześnie:

• Cellulit tłuszczowy wiąże się z większą objętością tkanki tłuszczowej i powiększeniem adipocytów. Częściej pojawia się przy przyroście masy ciała, dużych wahaniach wagi lub małej aktywności fizycznej.
• Cellulit wodny jest związany przede wszystkim z zatrzymywaniem płynu oraz mniej sprawnym przepływem krwi i limfy. Może występować także u osób szczupłych, a jego widoczność może zmieniać się pod wpływem hormonów.
• Cellulit mieszany łączy cechy obu typów. Występuje wtedy jednocześnie zwiększona objętość tkanki tłuszczowej i tendencja do obrzęków lub zastoju płynów.

Dlaczego powstaje cellulit?

Cellulit ma charakter wieloczynnikowy. Oznacza to, że zwykle nie da się wskazać jednej przyczyny. Predyspozycje biologiczne mogą współdziałać z codziennymi nawykami i zmianami hormonalnymi.

Do czynników wewnętrznych należą przede wszystkim:

• Estrogeny wpływają na rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, przepuszczalność naczyń i zatrzymywanie płynów. Z tego powodu cellulit często staje się widoczny w okresie dojrzewania, ciąży lub innych zmian hormonalnych.
• Predyspozycje genetyczne mogą decydować o budowie tkanki łącznej, rozmieszczeniu tłuszczu i skłonności do obrzęków.
• Wahania masy ciała zmieniają objętość tkanki podskórnej i mogą pogarszać napięcie skóry.

Znaczenie mają również czynniki zewnętrzne:

• Siedzący tryb życia ogranicza pracę mięśni wspierającą krążenie krwi i limfy.
• Dieta obfitująca w sól, cukier i wysoko przetworzone produkty może sprzyjać zatrzymywaniu wody oraz zwiększaniu masy tkanki tłuszczowej.
• Palenie tytoniu i nadmierne spożywanie alkoholu pogarszają warunki mikrokrążenia.
• Zbyt ciasna odzież może miejscowo utrudniać przepływ krwi, choć sama nie jest samodzielną przyczyną cellulitu.
• Przewlekły stres i niedobór snu mogą zmieniać gospodarkę hormonalną, w tym poziom kortyzolu, oraz pośrednio wpływać na masę ciała i wygląd skóry.

Z czym można pomylić cellulit?

Cellulit nie jest tym samym co cellulitis. Cellulitis to bakteryjne zakażenie skóry i tkanki podskórnej. Zwykle powoduje zaczerwienienie, ocieplenie, obrzęk i ból, a nie typowe, przewlekłe nierówności określane jako skórka pomarańczowa. Gwałtownie narastające objawy zapalne wymagają pilnej konsultacji medycznej.

Innym stanem mylonym z cellulitem jest lipedema, czyli obrzęk lipidowy. To przewlekła choroba tkanki tłuszczowej, najczęściej dotycząca kobiet. Może powodować nieproporcjonalne powiększenie nóg, tkliwość, uczucie ciężkości, obrzęki i łatwe powstawanie siniaków. Sam wygląd skóry nie wystarcza do rozpoznania, dlatego przy takich objawach potrzebna jest ocena lekarska.

Cellulit jest zmianą kosmetyczną w tkance podskórnej. Ból, wyraźny obrzęk, zaczerwienienie, ocieplenie skóry lub częste siniaki nie powinny być automatycznie przypisywane zwykłej „skórce pomarańczowej”.

Cellulit powstaje więc w wyniku współdziałania adipocytów, tkanki łącznej i mikrokrążenia, a jego nasilenie zależy także od hormonów, genów oraz stylu życia. Sama obecność nierówności skóry nie oznacza choroby, ale nietypowe lub bolesne objawy wymagają odróżnienia go od cellulitisu i lipedemy.