Olej z wiesiołka zawiera przede wszystkim niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) z grupy omega-6. Około 60–80% stanowi kwas linolowy (LA), a 8–14% kwas gamma-linolenowy (GLA). W mniejszych ilościach występują w nim także witamina E, fitosterole oraz wybrane składniki mineralne.
Co stanowi fundament składu oleju z wiesiołka?
Olej pozyskiwany z nasion wiesiołka dwuletniego (Oenothera biennis) i innych gatunków rodzaju Oenothera jest skoncentrowanym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Łącznie NNKT stanowią zwykle ponad 80% jego składu. Z tego powodu olej z wiesiołka zalicza się przede wszystkim do produktów dostarczających kwasów omega-6, a nie witamin czy minerałów.
Największą część profilu tłuszczowego tworzy kwas linolowy, oznaczany skrótem LA. Mniejszy udział ma kwas gamma-linolenowy, czyli GLA. Oba związki należą do tej samej rodziny omega-6, ale nie są tym samym kwasem i pełnią odmienne funkcje metaboliczne.
Jakie substancje zawiera olej z wiesiołka?
Dokładny skład zależy od odmiany rośliny, warunków uprawy oraz procesu produkcji. Typowy profil przedstawia się następująco:
| Składnik | Zawartość / obecność | Główna funkcja |
|---|---|---|
| Kwas linolowy (LA) | 60–80% | Składnik lipidów skóry i prekursor innych związków lipidowych |
| Kwas gamma-linolenowy (GLA) | 8–14% | Prekursor pochodnych kwasów tłuszczowych, w tym wybranych prostaglandyn |
| Inne kwasy tłuszczowe | Mniejsze ilości | Uzupełniają profil lipidowy oleju |
| Witamina E, czyli tokoferole | Obecna w małej ilości | Ochrona lipidów przed utlenianiem |
| Fitosterole | Obecne w małej ilości | Naturalne składniki frakcji niezmydlającej oleju |
LA i GLA są kwasami niezbędnymi, co oznacza, że organizm musi otrzymywać je z pożywieniem. W przypadku GLA znaczenie ma także jego dalsze wykorzystanie w szlakach przemian kwasów tłuszczowych. Nie należy jednak utożsamiać obecności GLA z działaniem leczniczym. Olej z wiesiołka jest suplementem, a nie lekiem.
W nasionach wiesiołka można znaleźć także składniki mineralne, między innymi magnez, wapń, cynk i selen. W gotowym oleju występują one jednak w znacznie mniejszych ilościach niż kwasy tłuszczowe, dlatego nie jest on podstawowym źródłem tych minerałów. Podobnie wygląda sytuacja z witaminą E i fitosterolami.
Czym różnią się kwas linolowy i gamma-linolenowy?
Kwas linolowy jest głównym kwasem tłuszczowym oleju z wiesiołka. Organizm wykorzystuje go między innymi do budowy lipidów obecnych w warstwie rogowej naskórka. Związki te pomagają tworzyć barierę ograniczającą utratę wody i chroniącą skórę przed czynnikami zewnętrznymi.
GLA występuje w oleju w mniejszej ilości, ale wyróżnia go pod względem metabolicznym. Jest pochodną kwasu linolowego i może być przekształcany w kolejne związki uczestniczące w regulacji procesów zapalnych. Do najważniejszych ról tych kwasów należą:
- Kwas linolowy (LA) jest składnikiem lipidów budujących barierę naskórkową.
- Kwas gamma-linolenowy (GLA) uczestniczy w szlakach prowadzących do powstawania wybranych prostaglandyn.
- Oba kwasy dostarczają wielonienasyconych lipidów potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania komórek.
- Witamina E pomaga chronić tłuszcze przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.
Prostaglandyny są związkami powstającymi z kwasów tłuszczowych i uczestniczą między innymi w regulacji odpowiedzi zapalnej. Sam fakt, że GLA jest ich prekursorem, nie oznacza jednak, że suplementacja olejem z wiesiołka zastępuje leczenie ani że daje taki sam efekt u każdej osoby.
Jak składniki oleju wpływają na organizm?
Najlepiej udokumentowana biologiczna rola kwasu linolowego dotyczy skóry. Jest on potrzebny do syntezy ceramidów, czyli lipidów obecnych w warstwie rogowej naskórka. Ich prawidłowa ilość sprzyja utrzymaniu szczelności bariery skórnej i ogranicza nadmierną utratę wody.
GLA bierze udział w przemianach prowadzących do powstawania lipidowych mediatorów, w tym wybranych prostaglandyn. Związki te uczestniczą w regulacji procesów zapalnych, ale reakcja organizmu na suplementację zależy od wielu czynników. Nie ma podstaw, aby na tej podstawie przypisywać olejowi z wiesiołka działanie leku na konkretne choroby.
Witamina E i tokoferole pełnią w oleju przede wszystkim funkcję antyoksydacyjną. Pomagają ograniczać utlenianie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które są wrażliwe na kontakt z tlenem, światłem i wysoką temperaturą. Fitosterole pozostają składnikiem towarzyszącym, obecnym w niewielkiej ilości.
Co wpływa na zachowanie właściwości oleju?
Tłoczenie na zimno pozwala ograniczyć wpływ wysokiej temperatury na delikatne kwasy tłuszczowe i naturalne składniki oleju. Nie oznacza to jednak, że produkt pozostaje stabilny w każdych warunkach. Wielonienasycone lipidy łatwo się utleniają, szczególnie po otwarciu butelki.
Olej najlepiej przechowywać w szczelnie zamkniętym, ciemnym opakowaniu, z dala od światła i źródeł ciepła. Wiele produktów wymaga także przechowywania w lodówce, zgodnie z informacją producenta. Zmiana zapachu lub smaku może wskazywać na jełczenie, dlatego po otwarciu należy przestrzegać terminu przydatności podanego na etykiecie.
Najważniejszą wartością oleju z wiesiołka jest jego profil kwasów tłuszczowych: wysoka zawartość LA oraz mniejsza, ale charakterystyczna ilość GLA. Witamina E, fitosterole i minerały uzupełniają skład, lecz nie stanowią jego głównego źródła wartości odżywczej.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
