SPF co to? Wszystko, co musisz wiedzieć o ochronie przeciwsłonecznej

SPF to wskaźnik ochrony przeciwsłonecznej, który określa, o ile dłużej skóra może przebywać na słońcu bez poparzenia w porównaniu do skóry bez filtra. W praktyce kosmetyk z filtrem 30 blokuje około 97% promieniowania UVB, a z filtrem 50 około 98%. W artykule wyjaśniamy, jak interpretować oznaczenia, jak często powtarzać aplikację i jak dobrać produkt do swojego typu cery.

Co to jest SPF i jak działa?

SPF to skrót od Sun Protection Factor i odnosi się wyłącznie do jednej części promieniowania ultrafioletowego – promieniowania UVB. To właśnie promieniowanie UVB odpowiada za powstawanie rumienia, oparzeń słonecznych i przebarwień. Wskaźnik ten nie informuje natomiast bezpośrednio o ochronie przed promieniowaniem UVA, które przenika głębiej i przyspiesza fotostarzenie skóry.

Wartość liczbową przy skrócie wyznacza się laboratoryjnie, porównując minimalną dawkę rumieniową skóry zabezpieczonej preparatem z dawką dla skóry niechronionej. Jeżeli bez filtra rumień pojawia się po 10 minutach, to produkt z oznaczeniem 15 wydłuża ten czas 15-krotnie, czyli do 150 minut. W codziennych warunkach wynik ten bywa jednak krótszy, ponieważ kosmetyk ściera się, zmywa lub ulega destabilizacji pod wpływem intensywnego promieniowania słonecznego.

Podstawowy wzór wygląda tak: czas bezpiecznej ekspozycji = czas do wystąpienia rumienia bez ochrony × wartość ochrony.

Poszczególne poziomy ochrony różnią się procentem zatrzymywanego promieniowania UVB. Zależność ta nie rośnie liniowo – po przekroczeniu wartości 30 dalszy wzrost przekłada się na zaledwie kilka punktów procentowych więcej.

Żaden filtr nie zatrzymuje 100% promieniowania UVB – nawet najwyższe poziomy ochrony blokują około 98% promieniowania UVB.

Jak interpretować oznaczenia UVA, PA i PPD?

Podstawowy wskaźnik ochrony nie obejmuje promieniowania UVA, które przechodzi przez chmury i szkło oraz dociera do głębszych warstw skóry. Aby sprawdzić poziom ochrony przed UVA, warto szukać oznaczenia PPD lub symbolu UVA w kółku. Ten drugi znak oznacza, że produkt spełnia europejskie normy, a ochrona przed UVA wynosi co najmniej 1/3 deklarowanej wartości ochrony.

W kosmetykach azjatyckich popularny jest również system PA. Im więcej plusów przy symbolu PA, tym wyższa ochrona przed promieniowaniem UVA.

Skala ochrony przed UVA w oznaczeniu PA przedstawia się następująco:

• PA+ – niska ochrona (2–4 w skali PPD),
• PA++ – umiarkowana ochrona (4–8 w skali PPD),
• PA+++ – wysoka ochrona (8–16 w skali PPD),
• PA++++ – bardzo wysoka ochrona (powyżej 16 w skali PPD).

Oznaczenia HEV i IR

Nowoczesne produkty ochronne coraz częściej zawierają także informację o ochronie przed światłem niebieskim (HEV) oraz promieniowaniem podczerwonym (IR). Światło HEV emitowane jest przez słońce i ekrany urządzeń cyfrowych, natomiast promieniowanie IR może negatywnie wpływać na kolagen w skórze, osłabiając jej jędrność i elastyczność. Kosmetyki z filtrami HEV i IR wspomagają codzienną ochronę przed tymi czynnikami.

Jak stosować krem z filtrem, aby ochrona była skuteczna?

Aby uzyskać deklarowaną ochronę, kosmetyk należy nakładać w ilości około 2 mg na centymetr kwadratowy skóry. W przypadku całego ciała to w praktyce 3–4 łyżki stołowe produktu, a na samą twarz i szyję około 1–1,25 grama. Większość osób aplikuje jednak zaledwie 25–50% zalecanej ilości, przez co realna ochrona z produktu oznaczonego 50 może spaść nawet do poziomu 5.

Krem z filtrem nakłada się na oczyszczoną i nawilżoną skórę, nie mieszając go z innymi kosmetykami. Filtry chemiczne warto zaaplikować około 20 minut przed planowaną ekspozycją na słońce, aby zdążyły związać się z naskórkiem.

Na trwałość ochrony przeciwsłonecznej wpływają także:

• ilość i równomierność rozprowadzenia produktu,
• kontakt z wodą podczas kąpieli,
• pocenie się i wycieranie ręcznikiem,
• intensywność promieniowania słonecznego w danym dniu.

Ile kremu nakładać na twarz i ciało?

Do odmierzenia ilości na twarz sprawdza się metoda dwóch palców – wyciska się produkt na długość palca środkowego i wskazującego. Taka porcja odpowiada mniej więcej 1 gramowi i wystarcza na pokrycie twarzy oraz szyi. Przy ciele warto kierować się zasadą łyżek stołowych: jedną łyżkę nakłada się na każdą nogę, jedną na tułów, jedną na plecy i jedną na ramiona wraz z szyją.

Dokładne rozprowadzenie ma znaczenie szczególnie w okolicach uszu, linii włosów, karku i dekoltu. Te miejsca często są pomijane, a jednocześnie intensywnie narażone na działanie promieniowania UV.

Co ile powtarzać aplikację?

Niezależnie od poziomu ochrony, kosmetyk należy ponownie nakładać co 2–3 godziny. Reaplikacja jest konieczna również po każdej kąpieli, intensywnym poceniu się lub wytarciu ciała ręcznikiem. W ten sposób utrzymuje się stałą barierę ochronną na skórze.

Jak dobrać poziom SPF do karnacji i aktywności?

Dla większości osób minimalny rozsądny wybór to poziom ochrony 30, który blokuje około 97% promieniowania UVB. Osoby o jasnej karnacji, skórze wrażliwej, naczyniowej lub z piegami powinny sięgać po produkty z oznaczeniem 50 lub 50+.

Wysoka ochrona jest też wskazana przy skłonnościach do przebarwień oraz podczas kuracji złuszczających lub rozjaśniających. Po zabiegach medycyny estetycznej skóra bywa podrażniona i bardziej narażona na szkodliwe działanie promieniowania słonecznego, dlatego warto wtedy wybierać produkty o bardzo wysokiej ochronie.

Zgodnie z regulacjami kosmetycznymi produkty o wartości powyżej 50 oznacza się jako 50+. Oznaczenie 100 pojawia się natomiast częściej na wyrobach medycznych, gdzie producent może podać dokładniejszą wartość. Niezależnie od liczby, każdy taki preparat wymaga regularnej reaplikacji.

Filtry mineralne i chemiczne – czym się różnią?

Filtry przeciwsłoneczne dzielą się na dwie główne grupy. Filtry mineralne, zwane też fizycznymi, odbijają promieniowanie UV od powierzchni skóry. Filtry chemiczne wnikają w naskórek i pochłaniają promieniowanie UV, przekształcając je w nieszkodliwą energię cieplną.

Filtry mineralne

Ten typ filtrów sprawdza się u osób z cerą alergiczną, atopową, wrażliwą i naczynkową. Filtry mineralne są również bezpieczne dla dzieci od 6. miesiąca życia. Ich wadą bywa widoczny biały nalot, choć nowoczesne formuły coraz lepiej radzą sobie z tym efektem.

Filtry chemiczne

Filtry chemiczne mają lżejszą konsystencję i nie bielą skóry, dlatego dobrze współpracują z makijażem. To wygodna opcja dla cery tłustej, mieszanej i trądzikowej. Należy je nakładać około 20 minut przed wyjściem na słońce, aby mogły się aktywować.